Wij Zijn Zoals Onze Voorouders

Chautuileo Tranamil, 2026

Voordracht & Ceremonie: Chautuileo Tranamil, Mapuche- Pewenche

Maraka Begeleiding: Jan Koning, Kariña 4 Mei Alternatieve herdenking

Noord- Piku- Páranà wiño

Vanuit Noord herdenken wij voorouders. Dank u voorouders vanuit alle windrichtingen. Waar we ook zijn geboren. Dank u voor deze plek. Een plek waar we op adem komen. 

Dank u voor alle wijsheden, verhalen en liederen. Het is voor ons allen geen eenvoudige weg. We vragen onze voorouders voor begeleiding. Tijden veranderen, herinneringen vervagen. Waak over ons, zodat we de geschiedenis niet herhalen. 

Leer ons navigeren tussen het verleden, heden, en toekomst.

Sta naast ons voor spirituele waakzaamheid.  Als wij afdwalen, breng ons terug. Als we te snel gaan. Leer ons vertragen. Leer ons stil zijn, zodat we luisteren. Leer ons opnieuw te beginnen en terug te keren. Leer ons te zorgen voor onszelf, en onze omgeving. Voor hen die geen stem hebben.

Wij zijn zoals onze voorouders 

West- Ngulu- Arè Ture Wiño  

Vanuit West herdenken wij gevallen strijders. We eren jullie. Niet vanuit schuldgevoel, of medelijden. Vanuit respect voor jouw offer. Jouw verzet is het vuur, dat zal nooit uitdoven. Toen stilte gevaarlijk werd, stond jij op. 

Een eerbetoon aan alle vrouwen die werden verbrand, vanwege hekserij. Aan Aleyda die in 1472 in Zutphen op de brandstapel kwam. Wij zijn omdat jij was.

Een eerbetoon aan slachtoffers die zich verzetten tegen kolonisatie, dwangarbeid en slavernij. Wij zijn omdat jij was. 

Een eerbetoon aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Zij die het facisme niet hebben overleefd. Wij zijn omdat jij was.

Een eerbetoon aan slachtoffers van de Nakba. Zij, die niet mochten terugkeren. Wij zijn omdat jij was.Een eerbetoon aan kunstenaars die zijn vermoord. Omdat men niet tegen verbeelding kon. Victor Jara zong over het recht op leven in vrede. Wij zijn omdat jij was.

Een eerbetoon aan hulpverleners die bescherming bieden aan weeskinderen. Aan de zwangere psycholoog uit Gaza en haar twee kinderen die zijn gedood. Wij zijn omdat jij was.

Een eerbetoon aan Anne-Marie Buhoro, die in Congo opkwam voor slachtoffers van seksueel geweld en in 2022 werd vermoord.  Wij zijn omdat jij was.

Een eerbetoon aan inheemse land verdedigers die dieren, wateren beschermen en hierdoor worden vermoord. Wij zijn omdat jij was.

Wij zijn het verzet van onze voorouders

Zuid- Huili- Ichu Wiño

Zuid is de gids voor het nu. Terugkijken betekent radicale eerlijkheid. Wacht niet op onze koning voor bescherming. Wacht niet op onze koning om te zeggen dat het onrecht was. Slachtoffers hebben niets aan tranen achteraf. Niet pas praten als het graf gegraven is.

Onrecht stopt niet als we enkel de wet aanhouden.

Trauma dwingt ons te kijken naar de rechten van slachtoffers. Het recht op veiligheid, identiteit en herstel. Het recht op geen herhaling. Niet bij hen, of bij hun kinderen. 

Wij danken allen die naast slachtoffers staan. De herrieschoppers, de stille helpers, zij die hun eigen veiligheid riskeren voor een ander. 

We stellen de vraag niet aan leiders, maar aan onszelf. Wij kiezen niet voor afwachting.

Wij gaan voor de herrie van de menselijkheid. 

Zuid biedt geborgenheid. Onze grootste dank gaat uit naar alle slachtoffers. Jouw aanwezigheid vandaag de dag is het krachtigste verzet. De reclaim waar wij getuige van zijn.

Jij die uit de as van je eigen hel bent opgestaan. 

Samen halen we giftige herinneringen uit de aarde. Samen eisen we onze plek op. We schudden ons lichaam los, maken de wereld wakker, wroeten de aarde los met onze voeten. Zodat onze wortels gezamenlijk herstellen.

Dit is een collectieve daad van liefde. Waar we geen enkele koning bij nodig hebben. 

Wij zijn, zodat zij zijn, zoals hun voorouders

Oost – Po-oel – Unde Wiño

Oost biedt de belofte aan toekomstige kinderen. Aan de kinderen die hier nog niet zijn. We hopen dat je veilig kan spelen. Wij weten niet of je ons zal leren kennen in de verhalen over vroeger.

We voelen ons nu machteloos, maar we staan samen, om het veilig voor jou te maken. We doen je een belofte dat we werken vanuit het licht. Ook al is het nu heel donker.

We gaan niet wachten op de koning om op te staan tegen onrecht. 

We sturen gewoon alle tanks weg. Omdat we geloven in de klimrek.

Omdat we willen dat jullie zandkastelen kunnen bouwen.

We vragen jullie om vergeving als het niet lukt. We hopen dat we elk jaar met meer mensen zijn. We vragen jullie om elkaar te helpen. Om op te komen voor kinderen die worden gepest.

Wees niet bang om te vertellen over je verdriet. Tranen zijn liefde. 

We vragen je om iedereen te zien als familie. Zorg voor alle diertjes, hou het water schoon. Als je goed luistert, dan kan je ons horen in de rivieren. 

Als je wilt rusten, laat je vallen op een heuvel en rol naar beneden toe, zodat wij je kunnen kietelen. 

Waar dan ook ter wereld. Je zal niet alleen zijn, omdat wij naast je staan. 

Wij zijn zoals onze voorouders

Dankjewel

Chautuileo Tranamil

-------

© 2026 Chautuileo Tranamil

Alle rechten voorbehouden. Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. 

Voor commercieel gebruik, publicatie of opdrachten naar aanleiding van deze tekst kunt u contact opnemen via chautuileo1@gmail.com

Voor de beelden en verdere informatie over het initiatief:

Comité van Waakzaamheid info@waakzaamheid.nu